Opinie - 10 juli 2026 - 15:27

[Column] Virtuele klanten in de digitale kring

Virtueel klantonderzoek klinkt als de droom van iedere ondernemer die snelheid zoekt. Respondenten werven, agenda’s trekken, zaaltjes regelen en focusgroepen met lauwe koffie organiseren: dat hele circus schuift naar de achtergrond. Je voert je doelgroep, productpropositie en vragen in, en binnen minuten praat je met virtuele respondenten die lijken op consumenten in een specifiek segment.

Voor co-Founded by AI past dit perfect bij de kernvraag van ons experiment. Als AI helpt om een productbedrijf te bouwen met minimale mensuren, levert AI dan ook de juiste klantinzichten? Misschien niet als eindstation, wel als eerste spiegel. Een manier om ideeën, bezwaren, prijsperceptie en productpositionering te toetsen voordat we tijd en budget steken in klassiek klantonderzoek.

Het speelveld blijkt breed. Platforms als SYMAR, Experial en Lakmoos simuleren persona’s, panels, vragenlijsten, focusgroepen en 1-op-1 interviews. Tools als Tellet en Koji interviewen echte klanten met hulp van AI. Daar blijft menselijke input centraal, terwijl analyse en schaal versnellen. Daartussen zitten bureaus en platforms die AI inzetten voor conceptontwikkeling, sociale activatie en analyse. De belofte is telkens dezelfde: sneller leren, slimmer aanscherpen en eerder zien waar je propositie of productontwerp schuurt.

Geert-Jan duikt in SYMAR. Voor je het weet zit hij in de funnel, vult hij onderzoeksgegevens in en ligt er een abonnement van 99 euro per maand klaar. De tool vraagt even gewenning, maar daarna opent zich een complete onderzoekstraat. Je maakt vragenlijsten, plant virtuele interviews en organiseert focusgroepen met kunstmatige personen. Eerst definieer je klantsegmenten, daarna genereert SYMAR automatisch vijftig individuele AI personen per segment, inclusief leeftijd, inkomen, gezinssituatie, interesses en koopmotivatie.

Beeld: Drie vormen van synthetisch marktonderzoek (onderzoek met behulp van AI-gestuurde persona’s of simulaties in plaats van echte mensen).

Beeld: Homepage van SYMAR – synthetisch onderzoek

Met Claude en ChatGPT maken we tientallen vragen voor drie virtuele onderzoeksvormen: focusgroep, 1-op-1 interview en vragenlijst. De persona’s klinken als moderne marketingtypes uit een trendpresentatie: de wellness- en selfcare-koper, de overbelaste ouder-professional, de premium design buyer, de stedelijke creatieve professional, de ambitieuze Nederlandse techondernemer en de student. Ze zijn herkenbaar, soms bijna te herkenbaar. Stereotypen met een LinkedIn-profiel, zeg maar.

Beeld: de zes persona’s voor het klantonderzoek van co-Founded by AI

We vragen SYMAR om scherp te kijken naar koopredenen, afhaakredenen, kansrijke doelgroepen, positionering, advertentiehaakjes, geloofwaardigheid, gewenste productkenmerken, cadeaupotentie en mond-tot-mondkans. Ook vragen we om spreiding in antwoorden en minderheidsstandpunten. Gemiddelden maken alles netjes, wij leren juist van de randen.

Dan begint het te duizelen. Een synthetische focusgroep werkt anders dan een simpele vragenlijst. Je ziet een gespreksstructuur ontstaan met eerste reacties, vervolgvragen, verdieping en reacties op elkaar. AI-persona’s praten met elkaar, onder leiding van een AI-moderator, over een product dat eerder door AI is bedacht. Dat voelt absurd en fascinerend tegelijk. In die digitale kring ontstaat wel degelijk iets bruikbaars: nuance.

De output is behoorlijk. SYMAR levert een rapport van 138 pagina’s op, gebaseerd op zeven vragen, negentien virtuele deelnemers en honderden interacties. Gelukkig analyseert AI ook het rapport. En al snel ligt er een compacte samenvatting. De belangrijkste inzichten prikken meteen door onze vrolijke productliefde heen. De combinatie van focustimer en wekker voelt voor deelnemers als twee producten in één behuizing. De klankschaal spreekt juist aan als overgangsritueel, mits we bewijs, helderheid en meetbaarheid toevoegen.

Daarna zetten we Claude bewust aan het werk als tegenspeler. Elke persona benoemt eerst minimaal drie concrete bezwaren voordat enthousiasme ruimte krijgt. Een “afwijzer-persona” zoekt actief de zwakste plek op. Daarna laten we ook Mistral, DeepSeek, Gemini en andere modellen meekijken. Niet omdat één model de waarheid bezit, maar omdat meerdere modellen samen patronen, blinde vlekken en taalverschillen zichtbaar maken.

Beeld: Het productontwerp voordat het virtuele klantonderzoek zich erover uitsprak: The Dual, met twee functies in één (focustimer en wekker in één).

Beeld: Het aangepaste productontwerp naar aanleiding van feedback uit het klantonderzoek: een puur mechanische focustimer.

De les voor digital professionals lijkt helder. Virtueel klantonderzoek vervangt de klant aan de keukentafel, in de winkel of achter de laptop misschien nog niet voor de volle 100%. Het brengt wel de eerste tegenspraak naar voren op een moment dat productplannen nog flexibel zijn. AI geeft ons sneller antwoorden. Waarmee we sneller kunnen itereren.

Takeaways

Gebruik synthetisch onderzoek vroeg in het productontwerpproces, wanneer aannames nog eenvoudig aan te passen zijn.
Vraag AI expliciet om tegenspraak, bezwaren en minderheidsstandpunten. Daar zit de scherpte.
Combineer virtuele respondenten met echt klantonderzoek zodra koopintentie, emotie en taalgebruik doorslaggevend zijn.
Vergelijk meerdere AI-modellen. De waarde zit in patronen, verschillen en terugkerende frictie in het productontwerp.
Laat AI niet alleen uitvoeren, maar ook modereren, analyseren en uitdagen.

—

Lukt het co-Founded by AI om binnen één jaar € 200.000 omzet te draaien?
Je kunt mee bepalen. Wat is je voorspelling?

> Breng je stem ui t

—

Geert-Jan Smits en Jurrien Kerstholt – oprichters co-Founded by AI